یادداشت‌های دکتر دینانی

متنی که خوانده نشود

یک متن همیشه یک متن است و مادام که مورد مشاهده و توجه قرار نگیرد و خوانده نشود، سخنی نمی گوید و البته هنگامی که مورد مشاهده و توجه قرار می‌گیرد و خوانده می‌شود، به اندازه فهم و ادراک مشاهده کننده و خواننده خود و به زبان او سخن می‌گوید.

خیال، پرده عقل است و عالم خیال به همه وسعت و گسترش شگفت انگیزی که دارد، مرز عالم عقلی شناخته می شود. کسی که به تفاوت های بنیادی در مراتب ادراک انسان آگاهی دارد، به درستی میداند که افراد بشر در یک درجه از ادراک نیستند. انسان در هر مرتبه از مراتب ادراک که قرار گرفته باشد، نمیتواند بیش از آنچه در آئینه ادراک او انعکاس پیدا می کند، ببیند. بیرون آمدن از ذهن، بدون استمداد از ذهن امکان پذیر نیست. ذهن به واسطه ذهن از خود فرا می رود و آنجا که ذهن فعال نباشد، نمی‎توان از آنچه بیرون رفتن از ذهن خوانده می شود، سخن به میان آورد.

اکنون اگر بپذیریم که انسان در حد مرتبه ادراک خود سخن می‌گوید و براساس موازین صورت‌های ذهنی خویش می اندیشد، ناچار باید اعتراف کنیم که وقتی او به تفسیر یا تأویل یک جمله یا یک متن می پردازد، آن تفسیر یا تأویل از رنگ اندیشه های مفسر و تأویل کننده منزه و مبرا نیست. یک متن همیشه یک متن است و مادام که مورد مشاهده و توجه قرار نگیرد و خوانده نشود، سخنی نمی گوید و البته هنگامی که مورد مشاهده و توجه قرار می گیرد و خوانده می شود، به اندازه فهم و ادراک مشاهده کننده و خواننده خود و به زبان او سخن میگوید.

نویسنده و گوینده در نوشته و سخن خود ظاهر می‌شود و البته هرگونه سخن و نوشته نیز در مرتبه و حد خواننده و شنونده خود به ظهور میرسد. عالم، متن واحد و یگانه‌ای است که اشخاص با آن روبرو می شوند و در آن زندگی می کنند؛ ولی عالم هیچ فردی از افراد انسان با عالم فرد دیگر یکسان نیست.

با توجه بیشتر به این مسئله می توان دریافت که نه تنها عالم یک فرد همواره غیر از عالم فرد دیگر شناخته می شود، بلکه یک فرد انسان در طول زندگی دراز و پر ماجرای خود، عوالم گوناگون داشته و آنچه به طور مثال در عالم رویا دیده است، غیر از آن چیزهایی است که در عالم بیداری با آن روبرو گشته است.

همانگونه که یک متن همیشه یک متن است و هر فردی از افراد بشر بر اساس نوع تفکر و سنخ اندیشه خودش با آن روبرو می‌شود، کتاب آسمانی و الهی «قرآن کریم» نیز یک متن است و هر کسی که به خواندن و قرائت آن مبادرت می کند، بیش از اندازه فهم و میزان ادراک خود از مضمون و محتوای بی پایان آن به دست نمی آورد. کسی که غواص نیست و فن شنا نمیداند، نمیتواند در یک اقیانوس غوطه ور گردد. برای اینگونه اشخاص، در ساحل اقیانوس نشستن و در حد امکان از آب امواج خروشانی که در ساحل شکسته می شوند بهره بردن، به صواب نزدیک تر شناخته می شود!

هیچ غواص ماهر و شناگر بزرگی نیز پیدا نمی شود که بتواند به همه یک دریای بی کران احاطه پیدا کند و اعماق بی پایان آن را مورد بررسی قرار دهد. آنجا که یک غواصی به محدود بودن توانایی خود در فن شنا آگاهی دارد، نباید در اقیانوس به شناگری بپردازد که از هر جهت بی کرانه است و ژرفای آن نیز بی پایان و بدون پایان است

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
Secured By miniOrange