ویدئوهای کوتاه از برنامه معرفت

تفاوت امکان و احتمال

وقتی می گوییم که «چیزی امکان دارد» و «چیزی احتمال دارد» آیا بین این دو گزاره فرق است؟ به عبارت دیگر تفاوت امکان و احتمال در چیست؟ امکان، راستگوتر است اما احتمال گاهی دروغ می گوید. آنچه ممکن است، ممکن است که اتفاق بیفتد اما تلاش می خواهد. اما احتمال گاهی فریب می زند، گاهی چیزی را محتمل می داند اما در حالی که ممکن نیست!

کلامی جناب شیخ الرئیس ابن‌سینا دارد که می فرماید: کلّما قرع سمعک من العجائب فذرهُ فی بُقعه‌الامکان ما لم یذرکَ عنه قائم البرهان؛ یعنی هرچه در این عالم شنیدی از عجائب و غرائب، تعجب نکن. آن را ممکن بدان تا زمانی که برهان قطعی عقلانی برخلاف آن نیامده باشد. خوب این کلام شیخ الرئیس است که بنده می‌خواهم در تفاوت امکان و احتمال -که عرض کردم- رابطه‌اش را بیان کنم.

حال این کلام ابن‌سینا را ممکن معنی کنم یا احتمال؟ من هرچه شنیدم ممکن نیست چه بسا ممتنع باشد. من اینجا را می‌خواهم «فذره فی بقعه‌الاحتمال» معنی کنم. یعنی هر چه شنیدی بگو محتمل است. چه بسا چیزی را بشنوم که امتناع عقلی داشته باشد آیا آن را می توان گفت ممکن است؟ خیر نمی‌توان گفت.

ویدئوهای بررسی اندیشه ابن‌سینا در برنامه معرفت (اینجا بزنید)

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
Secured By miniOrange